Schimmel doodmaken en de vlek weghalen zijn twee verschillende klussen. Wat je ziet is niet de schimmel maar de kleurstof die hij heeft achtergelaten, en die blijft zitten als het beestje allang dood is.
Kort antwoord
Eerst buiten uitborstelen als het droog is, dan weken in koud water met zuurstofbleekmiddel, daarna wassen.
Op wit katoen gaat de vlek er meestal uit. Op gekleurd of fijn textiel blijft er vaak een schaduw, en dat is eerlijk gezegd de grens.
Wat die vlekken eigenlijk zijn
Twee namen voor hetzelfde, en één misverstand dat de aanpak bepaalt.
Blijft textiel te lang vochtig liggen, dan gaan schimmelsporen groeien. Dat gebeurt in een volle wasmand, in een tas met natte sportkleding, in een tent die vochtig is opgeborgen of in een kast tegen een koude buitenmuur.
Wat je daarna ziet zijn kleine grijze, zwarte of bruine stippen. In Nederland noemt de een dat schimmel en de ander "het weer" in de kleding. Het is hetzelfde.
En hier zit het misverstand. Die stippen zijn niet de schimmel zelf maar de kleurstof die hij in de vezel heeft afgezet. Een middel dat schimmel doodt lost dus niets op aan wat je ziet. Je hebt twee stappen nodig: het beestje weg, en daarna de kleur.
Schimmel uit kleding halen in vier stappen
De eerste stap doe je buiten, en dat is geen overdreven voorzichtigheid.
- Laat het kledingstuk eerst helemaal drogen en borstel het buiten uit. Droge sporen borstel je eraf, natte smeer je uit. Buiten, want je wilt de sporen niet door je huis verspreiden.
- Week een tot twee uur in koud water met zuurstofbleekmiddel. Dat is het poeder uit een pak vlekkenverwijderaar, en het bleekt met zuurstof in plaats van chloor. Lauw water rond de veertig graden werkt het best.
- Was zo warm als het etiket toestaat. Hier mag warmte wel, want er zit geen eiwit in deze vlek. Zestig graden doodt bovendien wat er nog leeft.
- Droog het in de zon als dat kan. Zonlicht bleekt de resterende kleur verder weg en dat kost niets. Wel opletten bij gekleurd textiel: de zon bleekt ook de stof zelf.
Zit er nog een schaduw, herhaal dan stap twee. Twee of drie rondes zijn normaal bij vlekken die er al weken zaten.
Waarom chloorbleek meestal de verkeerde keuze is
Het lijkt logisch en het gaat vaak mis.
Chloorbleek doodt de schimmel en haalt de kleur weg, dus op wit katoen werkt het. Het probleem zit erbuiten: op gekleurd textiel maakt het een blijvende lichte plek, en op wol, zijde en veel synthetische stoffen tast het de vezel aan. Wat je overhoudt is geen vlek meer maar een gat in de kleur.
Zuurstofbleekmiddel doet hetzelfde werk, alleen langzamer en zonder dat risico. Dat is de reden dat het hierboven in stap twee staat en chloor niet.
En meng nooit chloorbleek met azijn, ook niet kort na elkaar in dezelfde emmer. Die combinatie geeft chloorgas.
De huismiddelen langs de meetlat
Vier tips die rondgaan, met wat ze echt doen.
Azijn
Azijn remt schimmelgroei en het helpt tegen de muffe lucht. Tegen de vlek zelf doet het weinig. Als voorweek een half uur in lauw water met een flinke scheut, en daarna alsnog stap twee.
Zuiveringszout
Neemt geur op en schuurt licht. Prima als aanvulling op azijn tegen de lucht, niet genoeg tegen de kleur.
Citroensap met zout, in de zon
Dit oude trucje werkt echt op wit katoen: citroensap is zuur, zout schuurt en de zon bleekt. Alleen op wit, en niet urenlang, want gekleurd textiel verbleekt mee en dat komt niet terug.
Waterstofperoxide
Werkt en het is in feite hetzelfde principe als zuurstofbleekmiddel. Test het eerst op een naad, want ook dit bleekt. Niet op wol en zijde.
Schimmel op andere plekken dan kleding
Drie situaties met een andere aanpak.
Een tent of luifel. Nooit in de wasmachine, dat sloopt de waterdichte laag. Droog uitborstelen, afnemen met lauw water en een milde zeep, en daarna volledig laten drogen voordat hij weer wordt opgeborgen. Behandel de waterafstotende laag opnieuw als die is aangetast.
Een matras. Niet nat maken, want dat verergert het probleem. Droog uitborstelen buiten, laten drogen in de zon, en daarna een matrasbeschermer gebruiken. Zie matras reinigen.
Schimmel op een muur. Dat is een ander verhaal. Zwarte plekken op een muur of in een voeg zijn een vochtprobleem in het gebouw, niet in je schoonmaakroutine. Je kunt het wegpoetsen, maar het komt terug zolang het vocht er is. Daar is ventilatie of bouwkundig herstel voor nodig.
Zo voorkom je dat het terugkomt
Dit is het enige deel dat het probleem echt oplost.
Laat niets nat liggen. Een natte handdoek in de wasmand of natte sportkleding in een tas is binnen een dag of twee genoeg om het te laten beginnen. Hang het op tot je gaat wassen.
Haal de was direct uit de machine. Een schone was die uren in de trommel blijft, ruikt muf en dat is dezelfde oorzaak.
Berg niets vochtig op. Tenten, slaapzakken, winterjassen: helemaal droog voordat ze de kast in gaan. Dit is de meest voorkomende oorzaak van vlekken die je pas een seizoen later ontdekt.
Laat de wasmachinedeur open staan. Ruikt je machine zelf muf, dan begint het daar. Zie wasmachine schoonmaken.
Waarom het oma-trucje halverwege stopt, en de fles ook
Bij schimmel ligt de grens ergens anders dan je zou denken.
Bij de meeste vlekken loop je vast op de sterkte van het middel. Hier niet: het probleem is dat het middel het verkeerde doel raakt. Een schimmeldodend middel doodt inderdaad de schimmel, maar de kleur die hij heeft afgezet zit gewoon nog in de vezel.
Daarom werkt bleken wel en desinfecteren niet, en daarom is de eerlijke boodschap ook: op wit gaat het meestal weg, op kleur vaak niet helemaal.
En warmte is hier je vriend, in tegenstelling tot bij zweet en bloed. Er zit geen eiwit in deze vlek, dus warm wassen mag en helpt. Bij een tent of matras kun je stoom gebruiken om de sporen te doden zonder de stof te doorweken, maar de kleur haalt stoom er ook niet uit.
Wat in alle gevallen terugkomt is drogen. Wat droog is, schimmelt niet. Doeken om na te drogen staan bij was en textiel.
Veelgestelde vragen
Hoe krijg je schimmel uit kleding?
Eerst helemaal laten drogen en buiten uitborstelen, dan een tot twee uur weken in lauw water met zuurstofbleekmiddel, daarna wassen op de hoogste temperatuur die het etiket toestaat. Drogen in de zon helpt met de laatste kleur. Twee of drie rondes zijn normaal bij oude vlekken.
Gaan schimmelvlekken er altijd uit?
Op wit katoen meestal wel. Op gekleurd of fijn textiel blijft vaak een schaduw, want je ziet niet de schimmel maar de kleurstof die hij in de vezel heeft afgezet. Dat is de grens, niet een kwestie van harder proberen.
Wat is "het weer" in kleding?
Dat is een oudere Nederlandse naam voor precies hetzelfde: de grijze of bruine stippen die ontstaan als textiel te lang vochtig heeft gelegen. Sommige streken zeggen schimmel, andere zeggen het weer.
Mag ik chloorbleek gebruiken?
Op wit katoen kan het, maar op gekleurd textiel geeft het een blijvende lichte plek en op wol, zijde en veel synthetische stoffen tast het de vezel aan. Zuurstofbleekmiddel doet hetzelfde werk zonder dat risico. Meng chloor nooit met azijn, want dat geeft chloorgas.
Helpt azijn tegen schimmel in textiel?
Tegen de muffe lucht en tegen verdere groei wel, tegen de vlek zelf weinig. Gebruik het als voorweek, een half uur in lauw water met een flinke scheut, en doe daarna alsnog de zuurstofbleek-stap.
Werkt citroensap met zout in de zon?
Op wit katoen echt wel: citroensap is zuur, zout schuurt en zonlicht bleekt. Alleen op wit doen en niet urenlang, want gekleurd textiel verbleekt mee en dat komt niet terug.
Hoe haal ik schimmel uit een tent?
Niet in de wasmachine, dat beschadigt de waterdichte laag. Droog uitborstelen, afnemen met lauw water en milde zeep, daarna volledig drogen voor het opbergen. Is de waterafstotende laag aangetast, behandel die dan opnieuw.
Waarom ruikt mijn was muf terwijl hij schoon is?
Dezelfde oorzaak: de was heeft te lang vochtig gelegen, in de trommel of in de mand. Haal de was direct uit de machine en hang hem op. Ruikt de machine zelf ook, dan begint het daar.
Kan ik schimmel uit een matras halen?
Alleen droog: buiten uitborstelen en in de zon laten drogen. Niet nat maken, want vocht in een matras is precies de oorzaak. Gebruik daarna een matrasbeschermer.
Is schimmel op de muur hetzelfde probleem?
Nee. Zwarte plekken op een muur of in een voeg zijn een vochtprobleem in het gebouw. Je kunt ze wegpoetsen, maar ze komen terug zolang het vocht er is. Daar is ventilatie of bouwkundig herstel voor nodig, geen schoonmaakmiddel.
Verder in huis
Alles staat op klus gesorteerd onder schoonmaken.